Meta’ya çocuk güvenliği davasında 375 Milyon Dolarlık tarihi ceza
“Jürinin kararı, Meta’nın çocukların güvenliğini kârın önüne koyma tercihinin bedelini ödeyen her çocuk ve aile için tarihi bir zaferdir”
ABD’de New Mexico’daki bir jüri, Meta’yı çocuk güvenliği konusunda kullanıcıları yanılttığı ve platformda zararlı koşulların oluşmasına zemin hazırladığı gerekçesiyle 375 milyon dolarlık tazminat cezasına çarptırdı. Bu karar bu tip şirketlerin platform tasarımlarının ve etkileşim modellerinin reşit olmayanları nasıl tehlikeye attığına yönelik en somut tespitlerden biri olacak.
Mahkemede Altı haftalık tanık ifadeleri ve bir günden az süren müzakerelerin ardından, New Mexico’daki mahkeme jürisi, Meta’nın platformlarındaki çocuk güvenliği konusunda kamuoyunu kasten yanılttığına ve genç kullanıcıları tehlikeye atan uygulamalarda bulunduğuna karar verdi. Bu karar, yalnızca bir teknoloji devine kesilmiş bir ceza makbuzu değil aynı zamanda bilgi toplumu inşasında şirketlerin hesap verebilirliğine dair kritik bir kırılma noktası olabilir.
Dava tutanakları, kâr maksimizasyonunun etik standartların önüne nasıl acımasızca geçtiğini belgeliyor. Kendi çalışanlarının ve çocuk güvenliği uzmanlarının uyarılarının sümen altı edilmesi, algoritmik şeffaflık eksikliğinin toplumlar için ne denli yıkıcı olabileceğini gösteriyor. Platform mimarisinin çocukları korumaktan ziyade, onları daha uzun süre içeride tutmaya odaklanması, sorumlu teknoloji ilkelerinin açık bir ihlali.
Tarihi dava, tarihi ceza
Bu arada 375 Milyon Dolar para cezası rastgele belirlenmiş bir meblağ değil. Jüri üyeleri, New Mexico’da potansiyel olarak mağdur olan 37.500 genci tespit ederek 375 milyon dolarlık toplam rakama ulaştı. Jüri, Meta’nın eyaletin Haksız Uygulamalar Yasası’nın iki ayrı hükmünü ihlal ettiğine karar verdiği için, bu sayı toplamda 75.000 somut ihlale denk geldi. Ardından, ihlal başına 5.000 dolarlık azami cezayı uyguladılar.
Eyaletin davasının temelini, Meta’nın uygulamalarının istismarcılar tarafından kullanıldığını bildiği halde yine de kullanıcı etkileşimini ve büyümeyi öncelikli tutmayı tercih ettiği iddiası oluşturuyordu. Savcılar, algoritmik öneriler ve doğrudan mesajlaşma gibi özelliklerin, kötü niyetli kişilere adeta kırmızı halı serdiğini öne sürdü.
New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, davayı kazandıktan sonra sözünü sakınmadı. Torrez, “Jürinin kararı, Meta’nın çocukların güvenliğini kârın önüne koyma tercihinin bedelini ödeyen her çocuk ve aile için tarihi bir zaferdir” dedi.
Çocuklar, gençler devasa internet devlerinin karşısında savunmasız
Bireylerin, bilhassa dezavantajlı grupların ve çocukların, dijital dünyada fiziksel dünyadaki kadar güvende olma hakkı var. Fakat şirketler tipik bir gözetim toplumu pratiği sergileyerek algoritmaları aracılığıyla devasa veri setleri toplayan ve kullanıcıların her refleksini mikro-hedefleme reklamları için izleyen bir mimari yaratmış durumda. Şirketler bu devasa yapının konu istismarcıları tespit etmeye geldiğinde ise denetlenmemesi ve bozulmaması için kör kalması tesadüf değil Bu, bir teknik yetersizlikten ziyade, yasal bir yaptırım gelene dek insanlara ve topluma yönelik daha sorumlu teknolojiler geliştirme maliyetine katlanmamayı seçen bir politik tercih.
Eleştirel medya okuryazarlığı, yalnızca gördüğümüz haberin doğruluğunu teyit etmek değil, kullandığımız araçların ekonomi-politiğini de deşifre edebilmektir. Meta sözcüsünün “İnsanları güvende tutmak için çalışıyoruz” şeklindeki kurumsal retoriği ile, mahkemenin 4 Mayıs’ta “etkili yaş doğrulama sistemi kurulması” gibi en temel ve ilkel bir önlemi dahi şirkete dayatmak zorunda kalması arasındaki devasa uçurum, kullanıcıların teknoloji devlerinin söylemlerine karşı ne kadar uyanık olması gerektiğini kanıtlıyor.
Şirketlerin bize dayattığı kullanıcı sözleşmelerine koşulsuz biat ederek “kabul ediyorum/onaylıyorum” butonuna tıklayıp geçmeyi reddedip, hayatımıza giren teknolojilerin karşısında aktif bir hak arayışı içinde olmamız gerekiyor. Platformların bize sunduğu varsayılan güvenlik ve gizlilik ayarlarının bizi korumaya yetmeyeceğini bilmeli; ebeveynler, eğitimciler ve bilinçli kullanıcılar olarak yaş doğrulama, içerik filtreleme ve şikayet mekanizmalarının etkinliğini sürekli sorgulamamız gerekiyor.
KADIKÖY'DE HAVA
BLOG
YAZARLAR
RÖPORTAJLAR
BAĞLANTILAR
Yayın Grubumuz
