
Anayasa Mahkemesi, “Aracı ben kullanmıyordum” savunması yapan bir vatandaşın, MOBESE görüntülerinin incelenmesi ve tanık dinlenmesi taleplerinin reddedilmesi üzerine verdiği kararla adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine hükmetti. Karar, benzer durumdaki trafik cezaları için emsal teşkil edecek.
Denizli’de trafik kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle 5 bin 489 TL ceza kesilen bir vatandaş, ayrıca alkolmetreye üflemeyi reddettiği iddiasıyla iki yıl ehliyetine el konulmasıyla karşılaştı. Ancak kişi, olay anında aracı kendisinin kullanmadığını ifade ederek cezalara itiraz etti.
Başvurucu, MOBESE kayıtlarının incelenmesini ve araçtaki kişilerin tanık olarak dinlenmesini talep etse de bu talepler yerel mahkemeler tarafından dikkate alınmadı. Sulh Ceza Hakimliklerinin itirazları da reddetmesi üzerine konu AYM’ye taşındı.
Yüksek Mahkeme, adil yargılanma hakkı çerçevesinde silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine hükmetti. Karar, yeniden yargılama yapılmak üzere Denizli 1. Sulh Ceza Hakimliğine gönderildi.
Gerekçede; mahkemenin kamu görevlilerince düzenlenen tutanağa üstünlük tanıdığı, başvurucunun iddia ve delil taleplerine ise yanıt vermediği vurgulandı.
AYM’nin gerekçeli kararında öne çıkan değerlendirmeler özetle şöyle:
Kolluk tutanağı “gerçekliği karinesi” taşır ancak aksi ispat edilebilir niteliktedir.
Başvurucu, o an aracın sürücüsü olmadığını ileri sürmüş; MOBESE görüntüleri ve tanık dinlenmesi dahil deli taleplerinde bulunmuştur.
Bu talepler, olay tutanağının doğruluğunu tartışmaya açacak nitelikte olmasına rağmen hakimlik herhangi bir inceleme yapmamıştır.
Mahkeme, yalnızca tutanağa dayanarak kişiyi kabahatli kabul etmiş; böylece başvurucu otomatik olarak suçlu pozisyonuna itilmiştir.
AYM, bu yaklaşımın adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini açıkça belirtti.
AYM kararına göre, yalnızca trafik polisinin düzenlediği tutanak esas alınarak kişiye ceza verilmesi, savunma taleplerinin değerlendirilmemesi durumunda silahların eşitliği ihlal edilmiş sayılacak.
Bu da özellikle “Aracı ben kullanmıyordum” iddiası bulunan, MOBESE incelemesi veya tanık dinlenmesi talep eden kişilerin dosyalarında yeniden yargılama kapısını aralıyor.
AYM, yerel mahkemelere şu mesajı verdi:
Delil talepleri ciddiyetle ele alınmalı,
Kamera görüntüleri varsa getirtilmeli,
Tanıklar dinlenmeli,
Tarafların iddiaları gerekçeli şekilde yanıtlanmalı.
Bu koşullar yerine getirilmeden yalnızca kolluk tutanağına dayanılarak ceza verilmesi, artık AYM içtihadına göre hak ihlali sayılacak.