Kadıköy iskelesinden her sabah kalkan vapurlar, bu semti yüzyıllardır bir geçiş noktası yapıyor. Osmanlı’nın son döneminde Rum, Ermeni ve Levanten tüccarların uğrak limanı olan Kadıköy, bugün de aynı ruhu taşımaya devam ediyor. Bahariye’de İngilizce menü okuyan bir gezgin, Moda sahilinde Erasmus programıyla gelmiş bir değişim öğrencisi, Bağdat Caddesi’nde yurt dışı merkezli bir şirkete iş görüşmesine giden bir Kadıköylü — semt hâlâ yerelle küreselin kesiştiği bir yer.

Bu kesişimin gündelik hayata yansıyan, pek de göz alıcı olmayan bir tarafı var: kâğıt işleri. Kadıköy’de doğup büyüyen, burada yaşayan ya da hayatının bir döneminde yurt dışına açılan pek çok kişi, er ya da geç resmi bir belgesini başka bir dile çevirtmek zorunda kalıyor. Diploma, doğum belgesi, evlilik cüzdanı, sabıka kaydı, vekaletname… Ve bu iş, ilk seferinde sanıldığından çoğu zaman daha çetrefilli çıkıyor.

Güvenilir bir adres arayanlar için İstanbul ilinin önde gelen yeminli tercüme bürosu Protranslate tamamen online işleyen süreciyle özellikle yurt dışı işlemleriyle uğraşan Kadıköylüler için pratik bir çözüm sunuyor — belgeyi evden ya da ofisten yükleyip birkaç gün içinde yeminli tercümanı onaylı hâliyle teslim almak mümkün.

Yeminli tercüme, noter onayı, apostil: kim ne işe yarar?

Bu üç kavram sık sık birbirine karıştırılıyor, oysa üçü de farklı bir ihtiyacı karşılıyor. Yeminli tercüme, noterlikçe yemin zaptı bulunan bir tercümanın belgeyi çevirip imzalaması ve mühürlemesi anlamına geliyor — yani çevirinin doğruluğunu tercüman kendi imzasıyla garanti ediyor. Noter onayı ise bu imzanın gerçekten o tercümana ait olduğunu tasdikleyen ayrı bir adım; her kurum bunu istemiyor ama örneğin bazı üniversiteler ya da resmi daireler açıkça talep edebiliyor. Apostil ise işin uluslararası boyutu: belgenin gideceği ülke Lahey Sözleşmesi’ne taraf ise, belgeye kaymakamlıktan ya da valilikten alınan bir apostil şerhi eklenmesi gerekiyor ki hedef ülkede ayrıca bir konsolosluk onayına gerek kalmasın.

Kadıköylülerin en sık karıştırdığı nokta şu: bir belgeyi yeminli tercümana çevirttirmek, o belgeyi otomatik olarak “resmi” hâle getirmiyor. Hedef kurumun tam olarak ne istediğini — sadece tercüme mi, noter onaylı tercüme mi, yoksa apostilli asıl belge artı tercüme mi — başvurudan önce netleştirmek gerekiyor. Aksi hâlde iş iki kez yapılıyor, üstelik çoğu zaman tam da zaman baskısı en çok hissedildiği anda.

Hangi belgeler en sık masaya geliyor?

Yurt dışında yüksek lisans ya da değişim programına başvuran öğrenciler için diploma ve transkript ilk sırada geliyor; Marmara Üniversitesi’nin Göztepe kampüsü Kadıköy sınırları içinde olduğu için bu talep semtte hiç eksik olmuyor. Evlilik ya da aile birleşimi vizesi için evlilik cüzdanı ve doğum belgesi tercümesi ikinci büyük grup. İş vizesi başvuranlar sabıka kaydını çevirtmek zorunda kalıyor — bu belgenin geçerlilik süresi kısa olduğundan, tercümeyi son ana bırakmak riskli. Gayrimenkul ya da miras işlemleriyle uğraşanlar için vekaletname tercümesi de sık karşılaşılan bir kalem; özellikle yurt dışında yaşayıp Kadıköy’deki bir mülkle ilgili işlem yaptıracak kişiler için.

En sık yapılan hatalar

Google Translate ya da benzeri bir araçla kendi kendine “taslak” çeviri yapıp sonra bunu resmi bir yere sunmaya çalışmak, listenin başında geliyor — hiçbir resmi kurum bu şekilde hazırlanmış bir belgeyi kabul etmiyor, üstelik makine çevirisindeki bir isim ya da tarih hatası daha sonra çok daha büyük bir soruna dönüşebiliyor. İkinci yaygın hata, yeminli tercümanın hangi dil çiftinde yemin zaptı olduğunu kontrol etmemek; her tercüman her dilde yeminli değil, bu yüzden özellikle daha az talep gören dillerde önceden teyit almak gerekiyor. Üçüncüsü, apostili tamamen unutmak — çeviri bittikten sonra “asıl belgeye apostil gerekiyormuş” haberini almak, işlemi haftalarca geriye atabiliyor. Son olarak, işi son güne bırakmak: özellikle yaz aylarında ya da başvuru dönemlerinde yeminli tercüman kapasitesi daralıyor, bu yüzden belge elinize geçer geçmez süreci başlatmak en güvenlisi.

Süreç aslında Kadıköy’den çıkmadan yürüyor

Eskiden bu iş demek, semt noterinde sıra beklemek, sonra tercüme bürosuna gidip gelmek demekti. Bugün pek çok belge türü için süreç tamamen dijital: belgenin fotoğrafı ya da taraması yükleniyor, kelime sayısına göre anında fiyat teklifi çıkıyor, ödeme yapıldıktan sonra yeminli tercüman belgeyi çeviriyor ve dijital ya da kargo yoluyla imzalı-mühürlü hâlini gönderiyor. Noter onayı ya da apostil gerekiyorsa bu adım da süreç içine dahil edilebiliyor, böylece Kadıköy’den hiç çıkmadan iş bitiyor. Elbette apostil şerhinin kendisi hâlâ ilgili valilik ya da kaymakamlıktan alınıyor, bu kısmı hiçbir online hizmet yerine getiremez, ama tercüme ve onay kısmı artık büyük ölçüde masabaşından hallediliyor.

Semtin uzun zamandır süregelen bir özelliği var: buradan geçenler hep bir yere gidiyor, bir yerden geliyor. Vapur iskelesindeki o kalabalık, aslında her gün tazelenen bir hareketliliğin görüntüsü. Belge çevirisi gibi sıkıcı görünen bir iş de, aslında bu hareketliliğin bir parçası — doğru yapıldığında insanı asıl gitmek istediği yere birkaç gün içinde, sorunsuzca ulaştırıyor.