Kadıköy Gazetesi » Çocuk, Eğitim, Genel, Sağlık, Yaşam » Uzman Klinik Psikolog Nermin Erdoğan’dan: Okula Dönüşte Çocuğun Yeni Düzene Alışmasına Nasıl Eşlik Edilir?

Yeni eğitim yılına uyum, ders hazırlığının yanında ayrılmayı, yeniden arkadaşlık kurmayı ve evin günlük ritmini birlikte düşünmeyi gerektirir.

Uzman Klinik Psikolog Nermin Erdoğan — Nefa Psikoloji, Kadıköy

Okul çantası hazırlanmış olsa da çocuğun yeni döneme ilişkin duyguları henüz yerli yerine oturmamış olabilir. Tatilin serbestliği geride kalırken sabah kalkışları, sınıfın düzeni ve evden ayrı geçirilen zaman yeniden gündeme gelir. Bazı çocuklar arkadaşlarını görmeyi sabırsızlıkla beklerken bazıları okul kapısında duraksar. Aynı çocuk hem heyecan hem çekingenlik yaşayabilir. Ailenin başlangıçtaki görevi, bütün bu duyguları hızla değiştirmeye çalışmadan günlük hayatı çocuğun takip edebileceği biçimde düzenlemektir.

Okula dönüş yalnızca ilk kez sınıfa girecek çocukları ilgilendirmez. Öğretmeni değişen, başka bir okula geçen ya da tatilin ardından eski düzenine dönen öğrencinin de alışacağı ayrıntılar vardır. Nermin Erdoğan’ın kurduğu Nefa Psikoloji bünyesinde çocuk ve ergen terapileri de sunulur. Destek arayışını düşünürken önce çocuğun okul gününde nerede zorlandığını anlamak, her başlangıç güçlüğünü aynı açıklamaya bağlamamak gerekir.

Yeni dönemi çocuğun göz hizasından görmek

Yetişkin için okul hazırlığı kırtasiye alışverişi ve ders programı anlamına gelebilir. Çocuğun zihnindeki hazırlık ise tuvaleti bulabilmek, yemek sırasında ne yapacağını bilmek veya yardım isteyeceği kişiyi tanımakla ilgili olabilir. Okula ilişkin belirsizliği azaltmak için okulun izin verdiği bir zamanda ortamı görmek, giriş kapısını tanımak ve günün akışını konuşmak düşünülebilir. Çocuğun sorularını önemsiz ayrıntılar gibi değerlendirmeden dinlemek, hangi bilginin eksik kaldığını görmeyi sağlar.

Her şeyi seveceğini ya da hiç zorlanmayacağını söylemek yerine bilinenleri açıkça paylaşın. Okula kimin götüreceği, çıkışta kimin karşılayacağı ve bir ihtiyacı olduğunda hangi yetişkine başvurabileceği somut bilgilerdir. Bilmediğiniz bir sorunun cevabını okuldan öğrenmek üzere not alabilirsiniz. Böylece hazırlık, kusursuz bir başlangıç sözü vermeden ilerler. Çocuk da yetişkinlerin bütün cevapları baştan bilmek zorunda olmadığını, gerektiğinde bilgi isteyebildiğini görür.

Okulun nasıl bir yer olduğunu anlatırken çocuğun daha önce yaşadığı deneyimleri de hesaba katın. Aynı binaya dönmesi, bu yıl her ayrıntının aynı kalacağı anlamına gelmez. Yeni bir sınıf, değişen oturma düzeni veya farklı bir yemek saati gündelik alışkanlıkları etkileyebilir. Hazırlık sırasında çocuğun bildiklerini anlatmasına fırsat vermek, yetişkinin sürekli açıklama yaptığı tek yönlü bir konuşmadan daha fazla bilgi sağlayabilir. Sorular zaman içinde değişirse hazırlığı tamamlanmış bir görev gibi kapatmak yerine yeniden ele almak mümkündür.

Vedalaşmanın başını ve sonunu belirlemek

Ayrılık kaygısı, okul kapısındaki anı hem çocuk hem ebeveyn için güçleştirebilir. Çocuk, gün boyunca bakım vereninden ayrı kalacağını düşündüğünde yakınında durmak isteyebilir. Vedalaşmanın nasıl yapılacağını sakin bir zamanda konuşmak, okulun uyum düzenlemesiyle birlikte bir yol belirlemek yararlı olabilir. Sarılmak, çocuğu karşılayacak yetişkine teslim etmek ve dönüş zamanını anlayacağı bir olayla anlatmak, bu geçişi daha belirgin kılar.

Çocuğun fark etmediği anda uzaklaşmak, ayrılığın nasıl gerçekleştiğine ilişkin belirsizlik bırakabilir. Her itirazda vedayı yeniden başlatmak da sabahı uzayan bir pazarlığa çevirebilir. Yine de kısa veda, yoğun biçimde zorlanan çocuğu zorla sınıfa sokmak anlamına gelmez. Ağlama sürüyorsa öğretmenle birlikte çocuğun neye ihtiyaç duyduğunu değerlendirin. Okulun karşılamaya ilişkin sorumluluğu, ailenin dönüş planı ve çocuğa verilen bilgi birbiriyle tutarlı olmalıdır. Çocuk ayrılıktan sonra da uzun süre toparlanamıyorsa bunu ayrıca konuşmak gerekir.

Sabah hazırlığını akşamdan hafifletmek

Sabahın her adımını aynı anda çözmeye çalışmak evdeki aceleyi artırabilir. Kıyafetleri seçmek, gerekli eşyaları çantaya koymak ve okul yolunu planlamak akşamdan yapılabilecek işlerdir. Çocuk yaşına uygun kısmına katılabilir; yetişkinin görevi bütün sorumluluğu ona bırakmak veya her şeyi onun yerine tamamlamak arasında seçim yapmak değildir. Hangi işi kendisinin yapacağı, nerede yardım alacağı açık olduğunda hazırlık daha anlaşılır hâle gelir.

Kadıköy’de evden okul kapısına uzanan yol, yürüyüşü, servis beklemeyi veya toplu taşımayı içerebilir. Ailenin kendi güzergâhını ve çıkış saatini gözden geçirmesi, yolculuk için gerçekçi bir pay bırakmasını sağlar. Sabah sürekli yetişme baskısı yaşanıyorsa yalnızca çocuğun hızına odaklanmayın; yetişkinin hazırlanma süresi ve evdeki iş bölümü de plana dâhildir. Kahvaltıyı, giyinmeyi ve evden çıkmayı gösteren basit çizimler, özellikle küçük çocukların sırayı takip etmesine yardımcı olabilir.

Tatil uykusundan okul akşamlarına geçiş

Tatil boyunca geç saatlere kayan uyku düzenini bir akşamda değiştirmek kolay olmayabilir. Yatma ve uyanma saatlerini okul günlerine yaklaştırırken kademeli ilerlemek, akşamın son bölümünü daha sakin geçirmek düşünülebilir. Diş fırçalama, pijama giyme ve kısa bir kitap okuma gibi tekrar edilebilen bir sıra oluşturun. Evde herkesin aynı saatte uyuması gerekmese de çocuğun dinlenme zamanı evin diğer hazırlıklarıyla sürekli bölünmemelidir.

Uyuyamadığı için çocuğu azarlamak, yatağı ertesi günün başarısı hakkında konuşulan bir yere dönüştürebilir. Okulla ilgili soruları yatmadan önceki son ana bırakmamak için gün içinde ayrı bir zaman ayırabilirsiniz. Sabahları sürekli yorgun uyanıyorsa yalnızca yatış saatine bakmakla yetinmeyin; gece uyanmaları ve gündüz dinlenme ihtiyacı da önemlidir. Uyku güçlüğü sürüyorsa çocuk hekimiyle görüşmek, sorunu sadece okul heyecanına bağlamadan ele almak için uygun bir başlangıçtır.

Başarı beklentisini günlük emeğe çevirmek

Yeni eğitim yılı ailede yeni hedefler doğurabilir. Ancak bütün yılın notlarını, sınavlarını ve gelecekteki seçeneklerini ilk günlerden çocuğun önüne koymak, bugünkü görevleri olduğundan ağır hissettirebilir. Başlangıçta çantasını takip etmek, verilen çalışmanın ne olduğunu anlamak ve bilmediği bir konuda yardım istemek gibi günlük becerilere yer verin. Çocuğun neyi öğrendiğiyle ilgilenmek, yalnızca aldığı sonuca bakmaktan daha geniş bir değerlendirme alanı sunar.

Geçen yılın eksiklerini her fırsatta hatırlatmak veya kardeşinin çalışma biçimini ölçü almak çocuğun ihtiyacını açıklamaz. Bir görevde takıldığında yönergeyi anlamış mı, nereden başlayacağını biliyor mu, çalışma için uygun bir alanı var mı diye bakılabilir. Bu sorulara çocukla ve öğretmenle cevap aramak, yeni dönemin beklentilerini somutlaştırır. Ödevi ebeveynin tamamlaması yerine çocuğun hangi aşamada desteğe ihtiyaç duyduğunu belirlemek, okulun da öğrenme sürecini daha doğru görmesine katkı sağlayabilir.

Ders sonrasındaki programı hazırlarken dinlenmenin nereye yerleşeceğini de düşünün. Eve gelir gelmez çalışma masasına oturmak her çocuk için uygun olmayabilir. Üstünü değiştirmek, bir şeyler yemek ve serbestçe oyalanmak için alan bırakılabilir. Ardından çalışmanın başlangıcını ailece belirlemek, akşam boyunca sürekli hatırlatma yapma ihtiyacını azaltabilecek bir düzenlemedir. Kurs ve etkinlik seçimlerinde de çocuğun okul gününden kalan enerjisini göz önünde bulundurun. Takvimde boş zaman olması, yeni bir faaliyetle hemen doldurulması gerektiği anlamına gelmez; planın uygulanabilirliğini deneyerek görmek gerekir.

Teneffüste yer bulmaya zaman tanımak

Sınıfa alışmak, dersin akışını öğrenmenin yanında bir grubun içinde yer bulmayı da içerir. Tatilde görüşülmeyen arkadaşlarla yeniden yakınlaşmak zaman alabilir; yeni sınıfta ise çocuk önce çevresini izlemek isteyebilir. Hemen yakın bir arkadaş edinmesini beklemek, sosyal uyumu da yapılacaklar listesine dönüştürür. Çocuğun ilgilendiği oyunları ve birlikte olmaktan hoşlandığı kişileri fark etmek, arkadaşlık için hangi fırsatların uygun olabileceğini düşünmeye yardımcı olur.

Ebeveynler çocukların yerine arkadaşlık seçmektense okulun sunduğu ortak etkinlikleri öğrenebilir, çocuğun isteğine uygun buluşmalar için alan açabilir. Buna karşılık tekrarlayan dışlanma, alay veya zarar verme anlatıldığında yalnızca alışmasını beklemek yeterli değildir. Okuldan durumu incelemesini ve güvenliği sağlamak için nasıl ilerleyeceğini açıklamasını isteyin. Her akran anlaşmazlığının anlamı aynı olmayabilir; fakat yaşananın ne olduğunu araştırma sorumluluğu çocuğa tek başına bırakılamaz. Kendini güvende hissetmesi, sınıfa katılım kadar önemlidir.

Ebeveynin endişesine de bir yer açmak

Okul yılı, yetişkinin kendi öğrencilik anılarını ve beklentilerini de harekete geçirebilir. Geçmişte yalnız kalmış bir ebeveyn çocuğunun teneffüslerini, derslerde zorlanmış biri akademik başlangıcını daha kaygılı izleyebilir. Bu ihtimali fark etmek, çocuğun bugünkü deneyimiyle kendi geçmişiniz arasına düşünme mesafesi koyar. Endişeniz arttığında elinizdeki gözlemi ve henüz gerçekleşmemiş ihtimali ayrı ayrı tarif etmeyi deneyebilirsiniz. Gerekli bilgiyi okuldan istemek, olası sorunları durmadan zihinde canlandırmaktan farklı bir adımdır.

Kendi kaygınızı konuşmak için başka bir yetişkinden veya uzmandan destek istemeniz mümkündür. Çocuğun her gün sizi rahatlatmakla görevli hissetmemesine özen gösterin. Evin hazırlığını paylaşmak, işe yetişme yükünü konuşmak ve okuldan haber alma yolunu belirlemek ebeveyne de pratik bir çerçeve verir. Nefa Psikoloji bünyesinde bireysel terapi hizmeti de bulunur; ebeveynin kendi zorlanması, çocuğun değerlendirilmesinden ayrı bir başvuru konusu olarak ele alınabilir.

Aynı evdeki yetişkinlerin okul hazırlığına farklı tepkiler vermesi de mümkündür. Biri acele ederken diğerinin bütün işleri yeniden kontrol etmesi, sabahın akışını zorlaştırabilir. Çocuğun yanında birbirini düzeltmek yerine iş bölümünü önceden konuşmak düşünülebilir. Çıkışta karşılayacak kişi değiştiğinde çocuğa haber verilmesi gibi basit ayrıntılar bu anlaşmanın parçasıdır. Bakımı paylaşan aile büyüklerinin de günlük planı bilmesi, herkesin kendi yöntemini aynı anda uygulamaya çalışmasını önleyebilir. Ebeveynin bütün yükü tek başına taşıyamadığını söylemesi, destek ihtiyacını görünür kılar ve paylaşılacak işleri belirlemeyi kolaylaştırır.

Öğretmenle gözlemleri aynı masaya koymak

Evde görülen güçlükle okulda yaşananlar birbirinin tamamı olmayabilir. Sabah ayrılırken ağlayan çocuk daha sonra etkinliğe katılabilir; evde okuldan memnun görünen çocuk sınıfta yardım istemekte çekinebilir. Öğretmenle görüşürken yalnızca uyumlu olup olmadığını sormak yerine günün hangi bölümünde zorlandığını ve nerede rahatladığını öğrenin. Evdeki gözleminizi de yorumdan ayırarak aktarın. Ortak amaç, çocuğun gününü yetişkinlerin farklı pencerelerinden anlayabilmektir.

Görüşmenin sonunda uygulanabilecek bir düzenleme ve yeniden değerlendirme zamanı belirlemek düşünülebilir. Sabah karşılamasında kimin bulunacağı veya zorlandığında kime gideceği netleşebilir. Kadıköy’de farklı çalışma saatleri ve bakım düzenleri olan aileler için iletişim yolunun önceden kararlaştırılması da önem taşır. Her ayrıntıyı sınıfın veli grubunda tartışmak yerine çocuğun özel durumunu ilgili okul çalışanıyla paylaşmak, hem konunun takibini hem mahremiyetini gözetir. Planın çocuğun deneyimine göre yeniden ele alınabilmesi gerekir.

Uyum zorlanması günlük yaşamı daraltıyorsa

Başlangıçtaki çekingenliği değerlendirirken yalnızca geçen günleri saymak yeterli değildir. Güçlüğün seyri, çocuğun dinlenmesini ve okula katılımını nasıl etkilediği birlikte düşünülmelidir. Zorlanma artıyorsa, okul devamı aksıyorsa veya aile yapılan düzenlemelere rağmen ilerleyemiyorsa okulun rehberlik birimi ve çocuklarla çalışan bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşülebilir. Bedensel yakınmalar da doğrudan kaygı kabul edilmemeli; gerektiğinde çocuk hekimince değerlendirilmelidir. Buradaki gözlemler herhangi bir tanıyı belirlemek için kullanılamaz.

Başvuru öncesinde Nefa Psikoloji ekibindeki Nermin Erdoğan ve diğer uzmanların eğitim bilgileri incelenebilir; çocukla çalışacak kişinin ilgili yaş grubundaki yetkinliği ayrıca sorulmalıdır. Kurumun danışmanlık alanları hakkında bilgiye Nefa Psikoloji üzerinden ulaşılabilir. Danışanın ihtiyacına uygun görüşme biçimini belirlemek, yalnızca boş bir randevu saati bulmaktan daha kapsamlıdır. Okula uyumun hedefi, çocuğun her sabah aynı duyguyla yola çıkması değildir. Zorlandığı noktaların fark edildiği, okul ile ev arasında destek bulabildiği ve yeni deneyimlere kendi koşulları içinde katılabildiği bir düzen kurmaktır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kişisel değerlendirme ve tedavi önerisinin yerini tutmaz.

Etiketler: Alışmasına, çocuğun, kadıköy, Nasıl Eşlik Edilir, Nefa Psikoloji, Nermin Erdoğan'dan, Okula Dönüşte, psikoloji, Uzman Klinik Psikolog, Yeni Düzene

📆 14 Eylül 2026 Pazartesi 21:33   ·   💬 0 yorum   ·