MENÜ ☰
Ahmet Şimşek Koleji
Kadıköy Gazetesi » Yazarlar » GAZETECİLİĞİN MİLADI
Sefa BAYRAMIÇ
GAZETECİLİĞİN MİLADI


Değerli okuyucular, bu hafta Türkiye’de gazeteciliğin başlangıcına değineceğim. Gazetecilik kültürünün Osmanlının son dönemlerinden itibaren bugünlere nasıl geldiğine kısaca göz atacağız. Artık sanal mecralarda devam eden gazete okuma kültürü her ne kadar eski popülerliğini kaybetmiş olsa da doksanlarda arkopaltabak çanak seti kazanmak için yüz yirmi dokuz kupon biriktirenler, haftanın mankeni Sibel’in yeni mayosuyla pozlarını görmek umuduyla gazetenin pazar günkü magazin ekinin çıkmasını bekleyenler, tuttuğu takımın kuşe kâğıda tam boy basılmış ilk on bir posterini almak için gazete bayine gidenler ve hatta stada gidince üzerine oturmak için gazete alanlar vardı. Peki ya Türkiye’de gazetecilik nasıl başladı?

***

1839’da ilan edilen Tanzimat fermanı Türkler için çağdaşlaşma adına çok önemli bir gelişmeydi. Örneğin Türk edebiyatına batılı anlamda edebi türler ilk o yıllarda dahil olmaya başlamıştı. Roman, hikâye, makale ve gazetecilik kültürü o zamanlar filizlenmişti. Bunlardan ilki 1831’de okuyucuylabuluşan Takvim-i Vekayi gazetesi oldu. Haftalık olarak çıkartılan, Osmanlı Türkçesi dışında Arapça, Ermenice, Fransızca ve Rumca baskıları da yayımlanan resmi bir gazeteydi. Sultan 2. Mahmut yürütmekte olduğu merkeziyetçi reformların çerçevesinde devlet iradesinin sesini daha gür bir şekilde duyurmak için Takvim-i Vekayi’nin çıkarılmasını emretmişti.

***

İlk yarı resmî gazetemiz olarak tarihe geçen Ceride-i Havadis, bir İngiliz diplomat olan WilliemChurcill tarafından 31 Temmuz 1840 yılında çıkarıldı. Churcill aynı zamanda, gazeteciyazar Sn. Murat Bardakçı’nın değindiği bilgilere göre 1836’da Kadıköy’de avlanırken bir Türk çocuğunu yanlışlıkla vurduğugerekçesiyle gözaltına alınmıştır. Yine aynı köşe yazısından edindiğim bilgiler Williem’in kurtarılması için İngiliz büyükelçisinin devreye girmesi ve olayın diplomatik bir krize dönüştüğüdür.

***

Özel teşebbüs olarak Türklerin çıkardığı ilk gazeteyse 21 Ekim 1860’da birinci baskısını yapan Tercüman-ı Ahval gazetesidir. Tanzimat döneminin yenilikçi yazarlarından Şinasi’nin ve gazeteci Agah Efendi’nin çıkardığı bu mecmuanın Türk edebiyatı ve tarihi adına çok büyük katkıları olmuştu. Gazete, Türk tarihinin doğu kültüründen batı kültürüne geçişinde çok önemli bir rol üstlendi. Yenilikçi yazarlar bu gazeteyi adeta halkın aydınlanması için bir araç olarak kullanıyordu. İlk tiyatro eserimiz olarak tarihteki yerini alan Şinasi’nin “Şair Evlenmesi” piyesi ve ilk makale örneğimiz Tercüman-ı Ahval mukaddimesi bu gazetede yayımlanmıştır.

“Değil mi Tanrı’nın ihsan-ı akl-ü kalb-ü lisan

Bu lütfu etmelidir fikr-i şükr-ü zikr-i insan “ (Şinasi)

Tercümesi: Akıl, gönül ve dil Allah’ın insanlara lütfu değil midir? İnsanlar Allah’ın bu lütfunu düşünmeli, ona şükür etmeli ve şükrünü ifade etmelidir.

***

Agah Efendinin Tercüman-ı Ahval’inde yirmi beş sayı çalışan Şinasi oradan ayrılarak 1862’de Tasvir-i Efkâr gazetesini çıkarmayı başardı. Dönemin yöneticileri tarafından hoş karşılanmayınca Şinasi Avrupa’ya kaçmak zorunda kaldı. Ardından gazeteyi devralan Namık Kemal de bir süre sonra Paris’e gidince gazeteyi Recaizade Mahmut Ekrem devraldı. Dönem dönem siyasi baskılarla karşılaşılsa da Türk basın tarihi arka arkaya birçok gazete çıkardı. Tasvir-i Efkar, Muhbir, Basiret, İbret…

***

Tüm bunların ardından Türk gazeteciliğinin en hareketli dönemi kuşkusuz doksanlı yıllarda yaşandı. İnternet gazeteciliğinin olmadığı bu dönemlerde insanlar için bayiden gazete satın almak gerekli ve bir o kadar değerli bir uğraştı. Fakat günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte gazete kültürünün de değişimeuğradığını görmekteyiz. Artık bu sektör internet gazeteciliği şeklinde devam ediyor. Doksanlı yıllarda gazetelerin bin kupona araba hatta daire verdiği dönemlerden bu günlere geldik. En azından artık kupon biriktirmemize gerek yok. Bu haftalık bu kadar. Sağlıkla kalın.

📆 18 Kasım 2020 Çarşamba 11:46   ·   💬 0 yorum   ·   ⎙ Yazdır

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

KADIKÖY'DE HAVA

İSTANBUL

BLOG

YAZARLAR

RÖPORTAJLAR

ANKET

Üzgünüm, şu anda etkin anket yok.

PUAN DURUMU - SÜPER LİG

Sıra Takım O G B M A Y Av. P Eleme veya küme düşme
1 Alanyaspor 9 7 2 0 19 3 +16 23 2021-22 UEFA Şampiyonlar Ligi play-off turu
2 Galatasaray 10 6 2 2 16 7 +9 20 2021-22 UEFA Şampiyonlar Ligi ikinci eleme turu
3 Fenerbahçe 10 6 2 2 20 13 +7 20 2021-22 Avrupa Konferans Ligi üçüncü eleme turu
4 Beşiktaş 9 5 1 3 17 17 0 16 2021-22 Avrupa Konferans Ligi ikinci eleme turu
5 Kasımpaşa 10 4 3 3 13 10 +3 15
6 Gaziantep 10 3 6 1 15 13 +2 15
7 Başakşehir 10 4 2 4 16 15 +1 14
8 Fatih Karagümrük 9 3 4 2 17 11 +6 13
9 Konyaspor 9 3 3 3 10 7 +3 12
10 Çaykur Rizespor 9 3 3 3 12 14 -2 12
11 Yeni Malatyaspor 9 3 3 3 10 12 -2 12
12 Hatayspor 7 3 3 1 7 9 -2 12
13 Trabzonspor 10 3 3 4 12 15 -3 12
14 Göztepe 8 2 5 1 14 9 +5 11
15 Antalyaspor 10 2 4 4 11 16 -5 10
16 Sivasspor 8 2 3 3 8 10 -2 9
17 BB Erzurumspor 9 2 3 4 11 15 -4 9
18 Kayserispor 8 2 1 5 5 11 -6 7 2021-22 1.Lig
19 Denizlispor 9 1 3 5 8 16 -8 6
20 Gençlerbirliği 9 1 2 6 6 16 -10 5
21 MKE Ankaragücü 8 0 2 6 7 15 -8 2

BAĞLANTILAR